Meer waarde uit bestaande grondstoffen
De landbouw en voedingssector staan voor een grote uitdaging. We willen minder verspillen, grondstoffen beter benutten en tegelijkertijd werken aan economisch haalbare oplossingen voor de toekomst. Binnen het Fieldlab Circulair Verdienen met Insecten in de Peel onderzoeken we hoe circulaire ketens hieraan kunnen bijdragen.
Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat grondstoffen en reststromen zo hoogwaardig mogelijk worden benut. Veel stromen bevatten nog waardevolle voedingsstoffen en bouwstenen die opnieuw ingezet kunnen worden. De vraag is niet alleen hoe we deze stromen verwerken, maar vooral hoe we er zoveel mogelijk waarde uit kunnen halen.
Dat vraagt om een andere manier van kijken naar circulaire ketens. Niet vanuit één technologie of één product, maar vanuit het totale systeem.
Hoogwaardig benutten als uitgangspunt
Binnen de circulaire economie wordt vaak gekeken naar het voorkomen van verspilling en het zo lang mogelijk behouden van waarde. Een bekend hulpmiddel daarbij is de Ladder van Moerman. Dit model laat zien dat voedsel en grondstoffen bij voorkeur zo hoogwaardig mogelijk worden ingezet voordat wordt gekozen voor toepassingen met een lagere economische of maatschappelijke waarde.
Meer informatie over deze benadering is te vinden via de kennisbank van Samen Tegen Voedselverspilling.
In de praktijk blijkt deze afweging niet altijd eenvoudig. Reststromen verschillen sterk in kwaliteit, samenstelling en toepassingsmogelijkheden. Ook spelen logistiek, regelgeving en economische factoren een belangrijke rol.
Daarom onderzoekt het fieldlab niet alleen technische oplossingen, maar ook de economische en organisatorische randvoorwaarden die nodig zijn om circulaire ketens daadwerkelijk te laten functioneren.
De rol van insecten binnen circulaire ketens
Binnen veel van de onderzochte ketens kunnen insecten een interessante rol vervullen. Insecten zijn in staat om bepaalde organische stromen om te zetten in nieuwe producten en grondstoffen. Daarmee vormen zij een mogelijke schakel tussen reststromen en nieuwe toepassingen.
Het gaat daarbij niet uitsluitend om eiwitten. Ook andere componenten kunnen van waarde zijn binnen een circulaire keten. Daarnaast ontstaan er nevenstromen die opnieuw kunnen worden ingezet binnen landbouw, bodemverbetering of andere toepassingen.
Juist deze brede blik maakt het onderwerp interessant. Het fieldlab onderzoekt daarom niet één specifieke toepassing, maar kijkt naar de samenhang tussen verschillende schakels in de keten.
Samenwerking tussen sectoren
Circulaire ketens ontstaan niet vanzelf. Om grondstoffen optimaal te benutten is samenwerking nodig tussen verschillende partijen. Producenten van reststromen, verwerkers, agrarische ondernemers, kennisinstellingen en afnemers spelen allemaal een rol.
Tegelijkertijd zien we dat verschillende sectoren belangstelling hebben voor dezelfde grondstoffen. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar maakt het wel belangrijk om zorgvuldig te kijken naar de meest passende toepassing van een stroom. Daarbij kunnen economische afwegingen een rol spelen. Het is bijvoorbeeld denkbaar dat bepaalde toepassingen meer financiële ruimte hebben om grondstoffen in te kopen dan andere toepassingen.
Juist daarom vinden wij het belangrijk om niet alleen naar afzonderlijke technieken te kijken, maar naar de keten als geheel.
De Peel als praktijkomgeving
De Peel is bij uitstek een regio waar deze vraagstukken samenkomen. De regio kent een sterke agrarische sector, veel ondernemerschap en een groot netwerk van kennispartners. Dat biedt mogelijkheden om nieuwe ideeën niet alleen te bedenken, maar ook in de praktijk te onderzoeken.
Binnen het fieldlab werken ondernemers, onderzoekers en andere betrokken partijen samen aan ketens waarin circulariteit, economische haalbaarheid en praktische toepasbaarheid hand in hand gaan. Daarbij zoeken we naar oplossingen die aansluiten bij de uitdagingen van vandaag én bij de kansen van morgen.
De komende jaren willen we deze kennis verder ontwikkelen en toetsen in de praktijk. Niet met één standaardoplossing voor alle situaties, maar door samen te onderzoeken welke circulaire ketens daadwerkelijk waarde kunnen toevoegen voor ondernemers, maatschappij en omgeving.
